Gebruik van 'ne'

Het woordje ne wordt gebruik als voornaamwoord en soms als bijwoord. Het kan in het Nederlands worden vertaald met n van de volgende woorden:
er, ervan, daarvan, ervoor, daarvoor, die, dat. In sommige gevallen kan het onvertaald blijven.

1. Als voornaamwoord ter vervanging van een zinsdeel dat begint met di:

Hai bisogno di una macchina? = Heb je een auto/machine nodig?
- S, ne ho bisogno. = Ja, die heb ik nodig.

Ci meravigliamo della tua risposta. = Wij verbazen ons over jouw antwoord.
Ce ne meravigliamo. = Wij verbazen ons erover.

2. Als voornaamwoord ter vervanging van een hoeveelheid:

Hai comprato del pane? = Heb je brood gekocht? (Heb je een hoeveelheid brood gekocht?)
- S, ne ho comprato. = Ja, ik heb het gekocht. (Ja, ik heb een hoeveelheid ervan gekocht)

Quanti fratelli hai? = Hoeveel broers (en zussen) heb je?
- Ne ho cinque. = Ik heb er vijf.

Quanti dolcetti hai mangiato ieri? = Hoeveel snoepjes heb je gisteren gegeten?
- Ne ho mangiati troppi. = Ik heb teveel (ervan/daarvan) gegeten.

Let op: bij een samengestelde werkwoordsvorm moet het voltooid deelwoord overeenkomen met geslacht en aantal van hetgeen ne vervangt.
In de voorbeeldzin is dolcetti mannelijk meervoud, dus daarom wordt het mangiati (en ook troppi i.p.v. troppo).

3. Als bijwoord ter vervanging van een zinsdeel dat beweging ergens vandaan uitdrukt met di of da:

Sono partito del centro commerciale. = Ik ben vertrokken uit het winkelcentrum.
Ne sono appena partito. = Ik ben er net vertrokken.

A che ora sei uscito di casa? = Hoe laat ben je van huis gegaan?
- Ne sono uscito verso le due. = Ik ben (er) vertrokken rond twee uur.

4. Idiomatische werkwoorden en uitdrukkingen, zoals:

andarsene = (ervan) weggaan
averne fin sopra i capelli = er de buik vol van hebben
fregarsene (inform.) / importarsene / infischiarsene (inform.) = het niets kunnen schelen, er niets om geven, er lak aan hebben
non poterne pi = het niet meer aankunnen
starsene = er verblijven
valerne la pena = de moeite waard zijn
averne abbastanza = er genoeg van hebben / het beu zijn
farne a meno = er zonder doen
dirne di tutti i colori = schelden

Let op: bij het combineren van voornaamwoorden verandert de -i van de eerste in -e: si+ne = sene

Ne ho abbastanza! = Ik heb er genoeg van! (Ik ben het zat!)
Ne faccio a meno! = Ik doe het er zonder!


Bronnen en hulpmiddelen:
- YouTube: uitlegvideo (in het Engels)
- YouTube: uitlegvideo met oefening (in het Engels)
- YouTube: uitlegvideo (in het Italiaans)