Werkwoord in de onvoltooid tegenwoordige tijd - il verbo al tempo presente


Regelmatig werkwoord - il verbo regolare


Vorming: stam (infinitief minus -are / -ere / -ire) + uitgang.

Regelmatig werkwoord
persoon -are
-ere
-ire
io
-o
-o
-(isc)o
tu
-i
-i
-(isc)i
lui / lei
-a
-e
-(isc)e
noi
-iamo
-iamo
-iamo
voi
-ate
-ete
-ite
loro
-ano
-ono
-(isc)ono

Opmerkingen:
- het persoonlijk voornaamwoord wordt in het Italiaans meestal weggelaten
- werkwoorden op -care en -gare krijgen in de 2e pers. ev. en 1e pers. mv. een extra letter h om de 'harde' uitspraak van de c en g te behouden,
bijv.: cercare => cerchi, cerchiamo; pagare => paghi, paghiamo
- werkwoorden op -ciare en -giare krijgen in de 2e pers. ev. en 1e pers. mv. geen dubbele letter i,
bijv: cominciare => cominci, cominciamo; mangiare => mangi, mangiamo

- een deel van de werkwoorden op -ire krijgt in het enkelvoud en derde persoon meervoud isc tussen de stam en de uitgang
- toevoeging van isc is van toepassing op de meeste werkwoorden waarbij de voorlaatste letter van de stam een klinker is:
voorbeelden: capire -> stam 'cap' -> a = klinker -> capisco, enz.; sentire -> stam 'sent' -> n = medeklinker -> sento, enz.

Hulpmiddelen en oefeningen:
- YouTube: uitlegvideo over vervoeging regelmatige werkwoorden (in het Italiaans)
- YouTube: uitlegvideo over vervoeging van regelmatige werkwoorden op -ire (in het Italiaans)
- Zelfgemaakte Sporcle-quiz (typ): vervoegen van regelmatige werkwoorden


Onregelmatige werkwoorden - i verbi irregolari


Onregelmatige werkwoorden: essere en avere
werkwoord io
tu
lui / lei
noi
voi
loro
essere
sono
sei
è
siamo
siete
sono
avere
ho
hai
ha
abbiamo
avete
hanno

Opmerkingen:
- toevoeging van een accent grave bij de derde persoon enkelvoud is nodig om het te onderscheiden van het voegwoord e (='en')
- toevoeging van een stomme h bij vier vormen van avere is nodig om het te onderscheiden van andere korte Italiaanse woorden

Hulpmiddelen en oefeningen:
- YouTube: uitlegvideo over vervoeging van het werkwoord essere
- YouTube: uitlegvideo over vervoeging van het werkwoord avere
- Zelfgemaakte Sporcle-quiz (typ): vervoegen van de onregelmatige werkwoorden essere en avere


Onregelmatige werkwoorden: modale (hulp)werkwoorden
werkwoord io
tu
lui / lei
noi
voi
loro
potere
posso
puoi
può
possiamo
potete
possono
sapere
so
sai
sa
sappiamo
sapete
sanno
dovere
devo
devi
deve
dobbiamo
dovete
devono
volere
voglio
vuoi
vuole
vogliamo
volete
vogliono

Opmerkingen:
- als alternatief voor devo en devono zijn ook respectievelijk debbo en debbono in gebruik

Hulpmiddelen en oefeningen:
- YouTube: uitlegvideo over gebruik van en verschil tussen potere en sapere en bijbehorende artikel (in het Engels)
- Zelfgemaakte Sporcle-quiz (klik): vormen van de modale (hulp)werkwoorden herkennen
- Zelfgemaakte Sporcle-quiz (typ): vervoegen van de modale (hulp)werkwoorden


Belangrijkste overige onregelmatige werkwoorden
werkwoord io
tu
lui / lei
noi
voi
loro
venire
vengo
vieni
viene
veniamo
venite
vengono
tenere
tengo
tieni
tiene
teniamo
tenete
tengono
stare
sto
stai
sta
stiamo
state
stanno
dare
do
dai

diamo
date
danno
andare
vado
vai
va
andiamo
andate
vanno
fare
faccio
fai
fa
facciamo
fate
fanno
dire
dico
dici
dice
diciamo
dite
dicono
bere
bevo
bevi
beve
beviamo
bevete
bevono

Oefeningen:
- Zelfgemaakte Sporcle-quiz (klik): vormen van de onregelmatige werkwoorden herkennen
- Zelfgemaakte Sporcle-quiz (typ): vervoegen van de belangrijkste onregelmatige werkwoorden

Vervoeging als tenere: mantenere.


Aanvullende lijst met onregelmatige werkwoorden
werkwoord io
tu
lui / lei
noi
voi
loro
piacere
piaccio
piaci
piace
piacciamo
piacete
piacciono
sedere
siedo
siedi
siede
sediamo
sedete
siedono
rimanere
rimango
rimani
rimane
rimaniamo
rimanete
rimangono
condurre
conduco
conduci
conduce
conduciamo
conducete
conducono
morire
muoio
muori
muore
moriamo
morite
muoiono
parere
paio
pari
pare
paiamo
parete
paiono
udire
odo
odi
ode
udiamo
udite
odono
uscire
esco
esci
esce
usciamo
uscite
escono
scegliere
scelgo
scegli
sceglie
scegliamo
scegliete
scelgono
spegnere
spegno
spegni
spegne
spegniamo
spegnete
spengono
porre
pongo
poni
pone
poniamo
ponete
pongono
salire
salgo
sali
sale
saliamo
salite
salgono

Opmerkingen:
- voor sedere bestaan de verouderde/formele vormen seggo en seggono als alternatieven voor siedo en siedono
- het werkwoord piacere wordt meestal wederkerend gebruikt

Oefening:
- Zelfgemaakte Sporcle-quiz (typ): vervoegen van andere onregelmatige werkwoorden

Vervoeging als piacere (verdubbeling letter C bij io, noi en loro): tacere, giacere.

Vervoeging als sedere (extra letter I in de stam bij io, tu, lui/lei en loro): possedere.

Vervoeging als rimanere (toevoeging letter G aan stam bij io en loro): valere.

Vervoeging als condurre (vervoeging alsof stam eindigt op -duc i.p.v. -urre): tradurre, ridurre.

Vervoeging als uscire (U i.p.v. stamklinker E bij io, tu, lui/lei en loro): riuscire.

Vervoeging als scegliere (omwisselen letter GL en weglaten letter I bij io en loro): sciogliere, togliere.

Vervoeging als porre (vervoeging als -ere met toevoeging letter G aan stam bij io en loro): supporre.



Wederkerend werkwoord - il verbo riflessivo


Een werkwoord is wederkerend of reflexief als het met een wederkerend voornaamwoord kan of moet worden gecombineerd:
zich vergissen - je kunt alleen jezelf vergissen, niet iets of iemand anders --> verplicht wederkerend werkwoord
zich wassen - je kunt ook iets of iemand anders wassen --> toevallig wederkerend werkwoord (toevoeging van -zelf is optioneel)
zich herinneren - je kunt ook iemand aan iets herinneren --> toevallig wederkerend werkwoord met afwijkende betekenis van het werkwoord

Het Italiaans bevat meer wederkerende werkwoorden dan het Nederlands; veel overgankelijke werkwoorden hebben een wederkerende variant en andersom:
lavare = wassen; lavarsi = zich wassen
sbagliarsi = zich vergissen; sbagliare = een fout maken, falen
chiamare = roepen, noemen; chiamarsi = zich noemen

In het Italiaans is een wederkerend werkwoord te herkennen aan de uitgang -si in de infinitief.
Bij de vervoeging van het werkwoord gaat het wederkerend voornaamwoord vooraf aan het werkwoord.

Voorbeelden:
lavare la macchina = de auto wassen; lavo la macchina = ik was de auto
lavarsi = zich wassen; mi lavo = ik was me/mijzelf

alzare la sedia = de stoel optillen; alzo la sedia = ik til de stoel op
alzarsi = opstaan; mi alzo = ik sta op

Een wederkerend werkwoord kan, in tegenstelling tot het Nederlands, ook worden gebruikt voor een deel van de persoon zelf:
mi lavo i piedi = ik was mijn voeten

Als de werkwoordsvoeging niet overeenkomt met de vorm van het wederkerend voornaamwoord dan is het een normale constructie met personen als onderwerp en lijdend voorwerp:
mi lavo --> pure vervoeging van lavarsi ('ik was mijzelf', wederkerend)
ti lavo --> vervoeging van lavare + persoonlijk voornaamwoord als lijdend voorwerp ('ik was jou', niet wederkerend)

Sommige wederkerende werkwoorden zijn geschikt om te gebruiken voor wederkerigheid tussen meerdere personen. Hierbij wordt in het Nederlands meestal het wederkerig voornaamwoord elkaar gebruikt:
ci vediamo --> letterlijk: we zien elkaar (afscheidsgroet)
ci sentiamo --> letterlijk: we horen elkaar (afscheidsgroet)
Marco e Laura si sposano --> Marco en Laura trouwen elkaar / gaan trouwen


Voorbeelden met alle vormen van het wederkerend voornaamwoord (zie ook de pagina over het persoonlijk voornaamwoord):

sentirsi = zich voelen
mi sento = ik voel me
ti senti = jij voelt je
si sente = hij/zij/u voelt zich
ci sentiamo = wij voelen ons
vi sentite = jullie voelen je
si sentono = zij voelen zich

alzarsi = opstaan
mi alzo = ik sta op
ti alzi = jij staat op
si alza = hij/zij/u staat op
ci alziamo = wij staan op
vi alzate = jullie staan op
si alzano = zij staan op

Oefening:
- YouTube-video met oefening (Engelstalig): tegenwoordige tijd vormen met een wederkerend werkwoord